Dna moczanowa – co warto wiedzieć na początku walki z chorobą?

Medycyna jest prosta o ile dokładnie wiadomo co się dzieje i co trzeba zrobic w danej sytuacji. W artykule przybliżam podstawowe zagadnienia związane z dną moczanową. Tłumaczę na czym polega choroba, jak przebiega i gdzie atakuje? Omawiam czynniki sprzyjające jej wystąpieniu, opisuję jak się ją rozpoznaje i jak leczy.

Zdaję sobie sprawę, że najprawdopodobniej nie masz wykształcenia medycznego, dlatego w prosty sposób opisuję co to jest: kwas moczowy, puryny, hiperurykemia, allopurinol, kolchicyna itd.

Wierzę, że większość pacjentów borykających się z dną moczanową jest w stanie zapanować nad swoją chorobą. Warunkiem koniecznym do spełnienia, aby było to możliwe jest właściwe postępowanie. W tym momencie często zaczynają się schody, bo większość osób nie wie co się dzieje i co należy robić? W internecie jest pełno sprzecznych informacji o dnie moczanowej i trudno jest się rozeznać, które z nich są prawdziwe, a które nie.

Postanowiłem ten temat uporządkować. Zaczniemy od podstaw i teorii, tak aby mieć punkt odniesienia do różnego rodzaju informacji i zaleceń o których bedę pisał w kolejnych wpisach.

Zapraszam do lektury! Mam nadzieję, że przyniesie Ci ona wiele pożytku.

Razem zapanujmy nad chorobą królów!

Część 1. Definicja choroby i najważniejsze pojęcia związane z dną.

—> uwaga! proszę zwolnij i skoncentruj się bo poniżej będą definicje najeżone medycznym żargonem!

Dna moczanowa to przewlekła choroba zapalna o charakterze nawracającym dotycząca głównie stawów i nerek. Spowodowana jest odkładaniem się kryształków soli powstającej z nadmiaru kwasu moczowego we krwi. Kredowobiała sól o nazwie moczan sodu u większości osób początkowo odkłada się w stawie śródstopno-paliczkowym palucha stopy i wywołuje stan zapalny: podagrę.
Poza okolicą palucha może dochodzić do zajęcia wielu innych stawów i otaczających stawy tkanek. Kryształy powstające z kwasu moczowego mogą poza stawami odkładać się w nerkach i powodować kamicę nerkową (kamica moczanowa) oraz w skórze w postaci guzków podskórnych – tophi pojawiających się zwykle w okolicy zajętych stawów i na małżowinie usznej.

—> aby to lepiej zrozumieć, teraz krok po kroku omówię poszczególne składniki definicji

Przebieg dny moczanowej
Dna moczanowa jest przewlekłą, stopniowo postępujacą chorobą. Przebiega w czterech etapach z których każdy trwa najczęściej przez wiele lat.

Etap 1. Bezobjawowe podwyższenie stężenia kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia).
Początkowa faza choroby. Osoba ma podwyższone ponad normę stężenie kwasu moczowego we krwi. Choroba nie daje żadnych innych objawów.

Etap 2. Ostry napad dny moczanowej.
W następstwie hiperurykemii dochodzi do odłożenia się złogów kwasu moczowego w przestrzeniach stawowych. Prowadzi to do wystąpienia nagłego, silnego bólu stawu ze wzmożonym jego ociepleniem, obrzękiem i tkliwością (bardzo duża wrażliwość nawet na delikatny dotyk). Ból typowo wybudza w nocy, nad ranem i może być wywołany stresującym wydarzeniem, błędem dietetycznym np. zjedzenie dużej ilości kiełbasy z grilla, spożyciem alkoholu, leków lub obecnością innej choroby. Napad jest bardzo bolesny i zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 3-10 dni. Kolejne napady mogą nie pojawiać się miesiącami lub nawet latami. Z biegiem czasu ataki powracają, trwają coraz dłużej i występują coraz częściej.

Pierwszy napad jest dla pacjenta najczęściej jak grom z jasnego nieba.Co robić w napadzie opisuję w poradniku: „Jak skutecznie poradzić sobie z napadem dny moczanowej?” Poradnik dostępny jest za darmo po zapisaniu się na listę email Dna Moczanowa Dla Zaradnych – formularz na dole wpisu.

Etap 3. Okres międzynapadowy.
Jest to okres pomiędzy kolejnymi napadami, licząc od wystąpienia pierwszego ataku. W okresie tym osoba nie ma objawów. We krwi często utrzymuje się podwyższone stężenie kwasu moczowego. Wskazana jest okresowa kontrola stężenia kwasu.

Celem w okresie międzynapadowym jest utrzymywanie stężenia kwasu moczowego w ryzach tj. poniżej progu wytrącania się moczanu sodu czyli poniżej 6mg/dl.

Do zwalczania hiperurykemii stosuje się leki np. allopurinol, febuxostat.
W przypadku wystąpienia kolejnego napadu należy jak najszybciej (w ciagu kilku godzin) podjąć leczenie.

Etap 4. Dna przewlekła.
Ciężkie, końcowe stadium choroby. Rozwija się po wielu latach zaniedbań. Prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń, deformacji zajętych stawów (guzy dnawe) i nerek (nerka dnawa). Obecnie na szczęście u większości osób z dną moczanową choroba nie rozwija się do tego stadium jeśli wcześniej podjęto prawidłowe leczenie.

Kwas moczowy i puryny
Kwas moczowy jest trudno rozpuszczalnym w wodzie, końcowym produktem przemiany związków purynowych w organizmie. Puryny są związkami organicznymi wchodzącymi w skład kwasów nukleinowych (DNA, RNA).

Związki purynowe w organizmie stają się obecne na dwa sposoby.

Po pierwsze, wchodzą w skład jąder komórkowych roślin oraz zwierząt i wchłaniają się przez przewód pokarmowy – dostarczone wraz z pożywieniem (puryny egzogenne).

Po drugie, powstają w wyniku rozpadu komórek własnych organizmu np. podczas szybkiego chudnięcia (puryny endogenne).

U większości gatunków ssaków stężenie kwasu moczowego jest bardzo niskie (około 1 mg/dl) ponieważ może być on przekształcany do dobrze rozpuszczalnej i łatwo wydalanej przez nerki alantoiny. Ludzie nie potrafią przekształcać kwasu moczowego do alantoiny i w związku z tym u niektórych osób (dodatkowo genetycznie predysponowanych) przy np. nadmiernej podaży puryn w diecie kwas moczowy zaczyna odkładać się w stawach i nerkach odpowiednio powodując dnę moczanową i kamienie nerkowe.

Hiperurykemia – podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi
Jest to stan w którym stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi wynosi ponad 7 mg/dl.
Stężenie kwasu moczowego bada się pobierając krew z żyły, tak samo jak np. morfologię krwi.

Górna granica prawidłowego stężenia kwasu moczowego wynosi:
– 5,2 mg/dl u mężczyzn
– 4,0 mg/dl u kobiet przed menopauzą
– 4,7 mg/dl u kobiet po menopauzie.

Warto zdawać sobie sprawę, że istnieje wiele przyczyn prowadzących do hiperurykemii (tutaj link do artykułu o hiperurykemii). Nie każda osoba z hiperurykemią choruje na dnę moczanową! Jeśli zrobiłeś badania i Twoje stężenie kwasu moczowego jest nieprawidłowe skonsultuj sprawę z lekarzem.

Dna moczanowa atakuje nie tylko okolicę palucha stopy. Możliwe są inne lokalizacje.
Najczęstszą lokalizacją napadu dny moczanowej jest staw w okolicy palucha stopy. Mówimy wtedy o podagrze.

W przebiegu dny może dochodzić do ostrych zmian zapalnych w innych stawach:
chiragra – dolegliwości bólowe stawów rąk,
gonagra – bóle stawu kolanowego,
omagra – bóle stawu barkowego.

Teoretycznie możliwe są jeszcze inne lokalizacje. W literaturze opisano np. kilka przypadków zapalenia stawów kręgosłupa o charakterze dny moczanowej. W praktyce dość często obserwuję zmiany w obrębie stawów skokowych.

Kamica moczanowa – złogi (piasek, kamienie) w nerkach
W przebiegu dny moczanowej na wskutek wydalalania nadmiernej ilości kwasu moczowego przez nerki może dochodzić do wytrącania się i gromadzenia nierozpuszczalnych złogów w układzie moczowym.

Kamica nerkowa objawia się w postaci kolki nerkowej, która pojawia się w sytuacji, gdy złogi w układzie moczowym zaczynają się przemieszczać tj. przechodzą z nerki do moczowodu.

Kolka nerkowa to bardzo silny ból okolicy lędźwiowej (prawej lub lewej) o charakterze skurczowym i opasujacym, promieniujący u kobiet do jajnika, u mężczyzn do jądra. Bólowi mogą towarzyszyć objawy ogólne takie jak dreszcze, uczucie zimna, gorączka (gdy jednocześnie współistnieje infekcja układu moczowego) oraz nudności i wymioty.

Lokalizacja bólu w napadzie kolki nerkowej. Na niebiesko zaznaczono rzutowanie bólu gdy kamień jest w nerce. Na czerwono gdy złóg przechodzi przez moczowód.

Co to są guzki podskórne – tophi?
U niektórych osób chorujących na dnę moczanową, przy wysokich stężeniach kwasu moczowego dochodzi do gromadzenia się w tkance podskórnej depozytów moczanu sodu. W efekcie powstają kilumilimetrowe, dość twarde guzki. Zaobserwować je można w okolicy zajętego stawu lub np. na malżowinie usznej.

Długotrwałe przyjmowanie allopurinolu i w efekcie uzyskanie niskiego stężenia kwasu moczowego czasami umożliwia rozpuszczenie guzków.

Część 2. Co sprzyja powstawaniu hiperurykemii i dny moczanowej?

Geny 
Dna moczanowa jest chorobą często występującą rodzinnie. Jeśli ktoś chorował w Twojej rodzinie, to istnieje większe niż populacyjne ryzyko, że dna Ciebie też dopadnie. Poza występowaniem rodzinnym zdarzają się przypadki dny u osób u których w rodzinie choroba wcześniej nigdy nie występowała.

Wiek i płeć
Na dnę częściej chorują mężczyźni niż kobiety i osoby dorosłe niż dzieci.

Nadwaga i otyłość
Nadmierna ilość tkanku tłuszczowej zwiększaja ryzyko rozwoju hiperurykemii i dny. Przy nadmiernej masie ciała w organizmie dostępnych jest więcej tkanek mogących brać udział w przemianach purynowych. Może powodować to nadmierną produkcję kwasu moczowego.

Spożywanie alkoholu
Picie nadmiernej ilości alkoholu może prowadzić do hiperurykemii, bo sprzyja to odwodnieniu i utrudnia wydalanie kwasu moczowego z organizmu. Najbardziej szkodliwym alkoholem dla chorujących na dnę moczanową jest piwo. Piwo zawiera dużą ilość puryn pochodzącą z drożdży piwowarskich (drożdże wykorzystuje się przy produkcji piwa).

Dieta
Spożywanie za dużej ilości pokarmów bogatych w puryny i fruktozę jest często przyczyną wystąpienia dny moczanowej.

Ekspozycja na ołów
W niektórych przypadkach ekspozycja na ołów w środowisku może powodować dnę.

Choroby współistniejące zwiększające ryzyko wystąpienia dny moczanowej.

Niewydolność nerek i niezdolność do eliminacji zbędnych produktów przemiany materii zwłaszcza u osób starszych

Nadciśnienie tętnicze

Niedoczynność tarczycy

– Schorzenia przebiegające z nadmiernie szybkim obrotem komórek (tworzenie, rozpad): łuszczyca, anemia hemolityczna, niektóre nowotwory

Zespół Kelley-Seegmillera lub zespół Lesch-Nyhan – dwie rzadkie choroby genetyczne w których enzymy pomagające kontrolować stężenie kwasu moczowego we krwi nie występują lub występują w niewystarczających ilościach.

Leki zwiększające ryzyko hiperurykemmi i dny moczanowej

Leki moczopędne – stosowane w celu wydalenia nadmiernej ilości płynu z organizmu w stanach takich jak: nadciśnienie tętnicze, obrzęki kończyn dolnych, niewydolność krążenia zmniejszają ilość kwasu moczowego wydalanego z moczem

Salicylany np. kwas acetylosalicylowy (Apiryna, Polopiryna, Acard, Polocard) popularny lek w leczeniu infekcji dróg oddechowych i stosowany profilaktycznie w prewencji udarów i zawałów. Małe dawki kwasu acetylosalicylwoego podnoszą stężenie kwasu moczowego we krwi.

Niacyna (kwasu nikotynowy, witamina B3) – przyjmowana niepotrzebnie w zbyt dużych dawkach

Cyklosporyna – lek hamujący układ immunologiczny (układ chroniący przed infekcjami i chorobami). Używana w leczeniu chorób autoimmunologicznych np. łuszczycy i w celu zapobiegania odrzuceniu przerzczepionych narządów np. po przeszczepie nerki.

Lewodopa – lek poprawiający przekaźnictwo nerwowe. Stosowany w leczeniu choroby Parkinsona.

Część 3. Jak rozpoznaje się dnę moczanową?

Droga do rozpoznania choroby może być łatwa gdy do lekarza zgłasza się mężczyzna po 40 rż. z nawracającym silnym bólem palucha stopy, który wybudził go w nocy po tym jak 2 dni wcześniej przesadził z piwem i jedzeniem na grillu. Z drugiej strony np. pierwszy napad zlokalizowany w nadgarstku u kobiety w wieku 45 lat może przypominać wiele innych chorób i wtedy postawienie ad hoc prawidłowego rozpoznania może być trudne i nie jest już tak oczywiste.

Lekarz rozpoznanie stawia przede wszystkim w oparciu o wywiad i badanie fizykalne. W bardziej skomplikowanych przypadkach istnieje potrzeba dodatkowych badań: laboratoryjnych i obrazowych. Czasami punkcji zajętego stawu.

W wywiadzie lekarz powinien dopytać się o:
– czas trwania dolegliwości,
– charakter bólu,
– czy wcześniej zdarzały się już problemy ze stawami?
– okoliczności towarzyszące pojawieniu się zapalenia: co osoba robiła w ostatnich dniach? czy doszło do urazu, przeciążenia?
– objawy towarzyszące np. gorączka, osłabienie, poty, dreszcze?
– przebycie infekcji w ostatnich tygodniach?
– obecność chorób współwystępujących? nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej i inne choroby dietozależne?
– wywiad rodzinny: czy w rodzinie ktoś chorował na stawy? czy wiadomo na co dokładnie?
– jakie leki i suplementy diety osoba przyjmuje?

W badaniu fizykalnym lekarz poprzez pryzmat swoich doświadczeń i intuicję ocenia chorego całościowo, w szczególności pochylając się nad oceną stawów. Warto obejrzeć nie tylko zajęty staw, ale i inne stawy.

Staw w trakcie napadu jest zwykle bardzo tkliwy, obrzękły, często zaczerwieniony i ze znacznie ograniczoną ruchomością. Skóra nad stawem jest mocno napięta i nawet po jej delikatnym ucisku można zaobserwować żywą grę naczyniową (skóra pod wpływem ucisku szybko blednie i czerwienieje gdy tylko zwolni się ucisk).

Ostry napad dny moczanowej każdorazowo trzeba różnicować przede wszystkim z infekcyjnym (septycznym) zapaleniem stawu wywołanym przez drobnoustroje (najczęściej są to bakterie).

Infekcyjne zapalenie stawu to groźna, szybko postępująca, zagrażająca zdrowiu i życiu choroba wymagającą agresywnego leczenia prowadzonego w warunkach szpitalnych. Objawami nasuwającymi podejrzenie infekcyjnego zapalenia stawu są przede wszystkim gorączka, rozbicie, osłabienie oraz szybki i postępujacy charakter zapalenia.

U osoby z zapaleniem stawu (podejrzeniem dny moczanowej) warto zrobić badania laboratoryjne pozwalające ocenić na ile duży jest stan zapalny, jakie jest stężenie kwasu moczowego, jak działają nerki i wątroba. Jednocześnie dobrze jest sprawdzić czy mamy do czynienia z chorobami współistniejącymi?

W swojej praktyce zwykle zlecam Pacjentom wykonanie następujących badań laboratoryjnych:

morfologia z rozmazem – m.in. celem oceny obecności stanu zapalnego, niedokrwistości, stopnia nawodnienia
OB i CRP – pozwala ocenić nasilenie stanu zapalnego i wykluczyć z dużym prawdopodobieństwem infekcyjne zapalenie stawu. OB pokazuje co działo się w ostatnich 7-10 dniach. CRP co działo się w ostatnich 6 godzinach

czynnik reumatoidalny (RF) – czy nie jest to czasem rzut reumatoidalnego zapalenia stawów? Warto sprawdzić gdy sprawa dotyczy wspomnianej wyżej 45 latki z bólem nadgarstka

– kwas moczowy – w napadzie dny moczanowej stężenie może być prawidłowe; w większości przypadków jest jednak znacznie podwyższone

kreatynina z eGFR – próba nerkowa pokazująca na ile sprawnie działają nerki; pozwala ocenić bezpieczeństwo zastosowania leków i wykluczyć przewlekłą chorobę nerek

aminotransferaza alaninowa (ALT) – próba wątrobowa, pozwala ocenić bezpieczeństwo zastosowania leków i wykluczyć uszkodzenie wątroby

glukoza – celem wykluczenia stanu przedcukrzycowego i cukrzycy

lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy) – celem oceny ryzyka sercowo-naczyniowego; z dną szczególnie często współistnieje podwyższone stężenie triglicerydów

elektrolity (sód, potas) – u osób ze współistniejącym nadciśnieniem tętniczym i/lub chorobą nerek

badanie ogólne moczu – celem wykluczenia infekcji w układzie moczowym, obecności soli w osadzie moczu oraz oceny stopnia nawodnienia

W przypadkach wątpliwych warto wykonać punkcję zmienionego stawu i pobrać próbkę płynu stawowowego. Jeśli w badaniu pod mikroskopem stwierdzi się w obecność sfagocytowanych kryształów moczanu sodu (białe krwinki ponabijane na kryształki) rozpoznanie jest pewne.

W RTG (prześwietlenie) gdy dochodzi do powstawania złogów kryształów widoczne jest zwężenie szpary stawowej, ostro obrysowane nadżerki w obrębie kości, czasem rozległa osteoliza (rozpuszczenie kości).

Obecność guzków dnawych można potwierdzić za pomocą USG, MRI (magnetyczny rezonans jądrowy) lub TK (tomografia komputerowa).

Część 4. Leczenie dny moczanowej

Dna moczanowa jest obecnie najlepiej poznanym rodzajem zapalenia stawów. Dysponujemy wiedzą w jaki sposób się rozwija, wiemy jak jej zapobiegać i mamy czym ją leczyć. Jeśli leczenie jest właściwe, to większość osób mających dnę jest w stanie kontrolować natężenie objawów i prowadzić produktywne życie.

Trzy główne cele leczenia to:
1. Zmniejszenie natężenia bólu podczas napadów
2. Osiągnięcie wartości stężenia kwasu moczowego we krwi poniżej 6mg/dl
3. Profilaktyka dny (zapobieganie nowym napadom i powikłaniom).

Szczególnego podkreślenia wymaga fakt, że dna jest chorobą w dużym stopniu zależną od diety i stylu życia.

Dieta w dnie moczanowej
Wiele osób zadaje sobie pytanie jak powinna wyglądać dieta w dnie moczanowej?
Odpowiedzi można udzielić za pomocą kilku słów: powinna być to dieta mleczno-zbożowo-warzywna.

W praktyce oznacza to, że większość z tego co trafia na talerz osoby chorującej na dnę powinno należeć do jednej z trzech grup produktów:
– produkty mleczne
– produkty zbożowe
– warzywa.

Nie chcę przez to powiedzieć, że wszystkie inne pokarmy są surowo zabronione. Co jakiś czas można zjeść coś innego. Należy kierować się umiarem i zdrowym rozsądkiem. Bardzo ważną zasadą jest: zwracać uwagę nie tylko CO, ale przede wszystkim (o czym często się zapomnina), ILE się czego je.

Spożywaj produkty mleczne
Staraj się każdego dnia sięgać po chude produkty mleczne np. mleko, kefir, jogurt, twaróg. Spożywanie dużej ilości produktów mlecznych obniża ryzyko występienia dny. Zalecenie to jest potwierdzone dużym badaniem naukowym opublikowanym w prestiżowym czasopiśmie medycznym „The New England Journal of Mednicine”

Kawa na dnę nie szkodzi
Wbrew temu co można przeczytać w wielu miejsach w internecie spożywanie kawy zawierającej kofeinę sprzyja obniżaniu stężenia kwasu moczowego we krwi. 4-5 filiżanek kawy na dobę może obniżyć stężenie kwasu moczowego nawet o 40%. Jeśli jesteś kawoszem i dobrze się czujesz po wypiciu kawy, to z powodu dny nie musisz jej odstawiać. Jeśli po kawie źle się czujesz, to jej nie pij. Picie kawy w większej ilości, pomimo że obniża stężenie kwasu moczowego, nie jest zalecane jako leczenie dny.

Wiśnie
Jedzenie wiśni jest bardzo skutecznym i naturalnym sposobem zwalczania dny moczanowej. Wiśnie sprzyjają obniżaniu stężenia kwasu moczowego we krwi. Ponadto zawierają antocyjany i bioflawonoidy, które wykazują silne działanie przeciwzapalne. Istnieją doniesienia naukowe, że spożywanie wiśni może obniżać ryzyko wystąpienia raka jelita grubego, zawału serca oraz udaru mózgu.

Puryny w diecie
Zwiększona podaż puryn w diecie sprzyja rozwojowi dny, ale w dużo mniejszym stopniu niż kiedyś uważano. Stosowanie diety bezpurynowej pozwala obniżyć stężenie kwasu moczowego nie wiecej niż o 2 mg/dl.
Puryny pochodzenia zwierzęcego są dużo bardziej szkodliwe niż puryny z roślin. Spożywanie dużej ilości puryn pochodzenia zwierzęcego (mięso, podroby, ryy, owoce morza, buliony mięsne) zwiększa ryzyko dny.

Umiarkowane spożywanie pokarmów bogatopurynowych pochodzenia roślinnego (fasola, groch, soczewica, szpinak) nie jest związane ze wzrostem ryzyka dny!

Fruktoza
Fruktoza (podobnie jak puryny) jest substratem do produkcji kwasu moczowego. Im więcej fruktozy w diecie tym wyższe stężenie kwasu moczowego we krwi. Im wyższy kwas moczowy tym większe ryzyko napadu dny.
Ogromne ilości fruktozy wpychane są do pożywienia w postaci syropu glukozo-fruktozowego stosowanego jako wszechobecny dodatek słodzący. Syrop ten występuje nie tylko w słodyczach, np. żelkach, ptasim mleczku, cukierkach, ciastkach, ale także w produkatach wydawać by się mogło „neutralnych” takich jak: dżem, syrop malinowy oraz w uważanych za zdrowe, np. musli i jogurty.
Sacharoza, czyli zwykły cukier używany do słodzenia herbaty czy domowych wypieków w połowie składa się z fruktozy. Ogranicz dosładzanie! Nadmiar cukrów prostych w diecie prowadzi nie tylko do zwiększenie ryzyka wystąpienia napady dny, ale i wielu innych chorób z cukrzycą typu 2 na czele.

Zwracaj uwagę na to, co spożywasz. Czytaj uważnie etykiety na opakowaniach produktów spożywczych. Jeśli zobaczysz, że w skład np. jogurtu wchodzi syrop glukozo-fruktozowy, to lepiej odstaw go na półkę w sklepie, a do koszyka włóż jakiś inny.

Grillowanie
Najwięcej chorych szuka kontaktu ze mną, gdy rozpoczyna się sezon grillowy. Skąd się to bierze? Wiele osób przez zimę „dogadza sobie” na talerzu i „łapie” kilka dodatkowych kilogramów. W sytuacji gdy taka – brzydko powiem – „podtuczona” osoba postanowi spędzić majowy weekend ze znajomymi na grillowaniu, silnie wzrasta ryzyko napadu dny moczanowej.

Rola lekarza rodzinnego
Dna w większości przypadków współistnieje z innymi schorzeniami m. in. otyłością, cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami gospodarki lipidowej itd. Lekarz prowadzący tak obciążonego pacjenta powinien zaproponować leczenie dostosowane nie tylko do samej dny, ale podejść do sprawy holistycznie tj. uwzględnić wszystkie występujące choroby, przyjmowane leki i wyniki badań dodatkowych.

Jakie leki stosuje się w leczeniu dny moczanowej?
W dnie moczanowej stosuje się leki mające na celu opanować napad: kolchicyna, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz leki powodujące zmniejszenie stężenia kwasu moczowego we krwi: allopurinol, febuxostat. Ponadto u pacjentów z dną i współistniejącymi innymi chorobami jest możliwość dobrania leków wykazujacych dwukierunkowy profil działania np. w leczeniu nadciśnienia tętniczego losartan – nie tylko obniża ciśnienie, ale ponadto obniża stężenie kwasu moczowego, czy w przypadku hipertriglicerydemii (wysokie stężenie trójglicerydów) fenofibrat – obniża stężenie trójglicerydów i kwasu moczowego we krwi.

Kolchicyna (dostępna wyłącznie na receptę: Colchican, Colchicum Dispert)
Kolchicyna jest stosowana w leczeniu dny moczanowej od ponad 2000 lat i prawdopodobnie wciąż pozostaje najczęściej wypisywanym lekiem w ostrym napadzie dny. W zależności od przyjętej dawki może przynieść ulgę (działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne) lub zabić (alkaloid o bardzo silnym działaniu toksycznym, dawka śmiertelna wynosi około 1 mg/kg masy ciała na dobę).

Z racji na częste działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (biegunka występująca prawie u 100% osób przyjmujących lek) oraz potencjalnie możliwy efekt toksyczny (łatwość przedawkowania) kolchicyna nie powinna być stosowana rutynowo w leczeniu napadu dny jako lek pierwszego rzutu – czyli taki po który sięga się w pierwszej kolejności. W wielu okolicznościach po kolchicynę powinno się sięgać dopiero w sytuacji gdy istnieją przeciwwskazania do zastosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSLPZ).

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (większość preparatów dostępnych wyłącznie na receptę)
Grupa leków o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym wykorzystywana w celu zwalczania bólu i stanu zapalnego między innymi w ostrym napadzie dny moczanowej.

Należą tutaj np. naproksen (Aleve, Anapran, Apo-Napro, Nalgesin), diklofenak (Diclo Duo, Dicloration, Olfen, Voltaren), ibuprofen (Ibum, Nurofen, Mig), ketoprofen (Febrisan, Ketonal, Profenid), indometacyna (Metindol), nimesulid (Aulin, Nimesil), meloksykam (Aglan, Mel, Movalis, Opokan), ale także popularna aspiryna, czyli kwas acetylosalicylowy (Acard, Aspirin Cardio, Polocard, Polopiryna S) i wiele innych związków.

Leki te różnią się między sobą m.in. siłą działania przeciwbólowego, przeciwzapalnego oraz częstością występowania działań niepożądanych jakie powodują. Szczególną ostrożność w ich stosowaniu powinny zachować osoby z chorobą wrzodową, nadciśnieniem tętniczym, przewlekłą chorobą nerek i astmą aspirynową. Ponadto warto zdawać sobie sprawę, że leki te mogą powodować wiele niebezpiecznych interakcji gdy są stosowane jednoczasowo z innymi lekami np. doustnymi antykoagulantami (leki rozrzedzające krew np. acenocumarol, warfaryna, rywaroksaban, dabigatran).

Allopurinol (lek dostępny wyłącznie na receptę: Allupol, Milurit)
Allopurinol jest stosowany w leczeniu dny moczanowej w celu zmniejszenia stężenia kwasu moczowego we krwi.
Hamuje działanie oksydazy ksantynowej – enzymu biorącego udział w przekształcaniu puryn do kwasu moczowego. Zwykle dobrze tolerowany. U około 1/50 osób może powodować wysypkę, zaburzenia pracy przewodu pokarmowego (np. biegunkę, nudności), bóle głowy i podwyższenie temperatury.

Allopurinol należy włączać stopniowo w pierwszym tygodniu zaczynając od małej dawki 100 mg raz na dobę. W trakcie napadu dny moczanowej leku nie należy ani włączać ani odstawiać (jeśli był stosowany przed napadem), gdyż może powodować to nasilenie objawów dny!

Nie powinien być stosowany jednocześnie z tiazydami (grupa leków o działaniu moczopędnym wykorzystywana m.in. w leczeniu nadciśnienia tętniczego np.hydrochlorotiazyd, indapamid) gdyż zwiększa to ryzyko wystąpienia zespołu nadwrażliwości na allopurinol – bardzo rzadkie i ciężkie działanie niepożądane objawiające się m.in. rumieniowo złuszczającymi się wykwitami skórnymi i gorączką.

Febuksostat (lek dostepny wyłącznie na receptę: Adenuric)
Lek stosuje się w celu zwalczania hiperurykemii – hamuje on wytwarzanie kwasu moczowego w organizmie. Po febuksostat sięga się najczęściej gdy osoba nie może przyjmować allopurinolu (bo istnieją do niego przeciwwskazania lub jest on nietolerowany) lub gdy za pomocą allopurinolu nie udaje się uzyskać pożądanego stężenia kwasu moczowego we krwi. Lek zwykle jest dobrze tolerowany. Wadą jest cena – koszt około 120 zł na miesiąc (wrzesień 2017).

PODSUMOWANIE

Dziękuję za lekturę wpisu. Mam nadzieję, że udało mi się przekazać Ci w zrozumiały sposób najważniejsze zagadnienia związane z dną moczanową.

Jeśli znasz kogoś, kto choruje na dnę, to podziel się proszę tym wpisem z Tą osobą. Może okazać się to pomocne.

Jeśli chcesz zasięgnąć porady lekarskiej dotyczącej Twojego przypadku możesz skorzystać z odpłatnej usługi Porady Email.

Razem zapanujmy nad chorobą królów!

Pozdrawiam zdrowo!
Konrad Kokurewicz

Jak skutecznie poradzić sobie z napadem dny moczanowej?

Zapisz się na bezpłatny poradnik. Podaj swój email, na który mamy wysłać PDF.

You have Successfully Subscribed!

Przewiń do góry